Satılan malın maliyeti ve ortalama stok değeriyle stok devir hızını ve gün sayısını hesaplayın.
Bir gün deposunu sayım yaparken şunu fark ettin: rafta bir yıldır kıpırdamayan 40.000 ₺'lik stok var, ama aynı dönemde en çok satan ürünün yıl içinde altı kez dönüp gidildi. İkisi de "stok" başlığı altında duruyor, ama birincisi sermayeni duvara yapıştırmış, ikincisi ise çalışıyor. Stok devir hızı tam olarak bu farkı sayıya döken metrik: bir dönemde stoğunun kaç kez satılıp yenilendiğini gösterir.\n\nE-ticarette devir hızı, kâr marjından daha çok şey söyler çünkü sermaye verimliliğini ölçer. Aynı kâr marjıyla bile yılda 6 devir yapan bir mağaza, 2 devir yapan rakibinin para'yı yaklaşık üç kat hızlı geri çevir; yani aynı sermayeyle üç kat fazla iş döner. Hesaplama aracı, Satılan Malın Maliyeti'ni ortalama stok değerine bölerek bu oranı çıkarır ve stoğunun ortalama kaç gün rafta beklediğini (DSI) da yanında verir.\n\nSenaryo şu: yıl boyunca 120.000 ₺'lik ürün sattığını biliyorsun (maliyetle), depoda ise mevsim başı 35.000 ₺, mevsim sonu 25.000 ₺'lik stok vardı. Ortalama 30.000 ₺. Devir hızı 4x, yani stoğun yılda dört kez yenilenmiş demek — her birim ortalama 91 gün sende kalmış. Bu sayı sermaye nasıl çalışıyor, hangi SKU'yu azaltman, hangisini yeniden sipariş etmen gerektiğini doğrudan belirler.
Devir hızını bilmeyen satıcı, sermayesinin nerede yattığını göremez. Çoğu e-ticaretçi kâr marjına odaklanıp "iş iyi gidiyor" der, ama raflarda yatan 50.000 ₺'lik yavaş stok, aslında bir sonraki kampanya için gerekli nakdi tıkıyor. Devir hızını ölçtüğünde hangi kategorinin sermayeyi bağladığını, hangisinin ise hızlı çevirdiğini net olarak görür — bütçeyi kazançlı tarafa kaydırırsın.\n\nDüşük devir hızı ayrıca tahmin edilemeyen maliyetlerle gelir: depolama, eskiyen ürün, indirimle temizleme. Yüksek devir ise dar marjlarla bile toplam kârı büyütür. Bu metrik, alım miktarını ve sipariş noktasını doğru kurmanın da temelidir; devir hızını bilmeden ne kadar sipariş verileceğini kestirmek mümkün değil.
Formül iki adımdan oluşur. Önce Satılan Malın Maliyeti (COGS) ortalama stok değerine bölünür: Stok Devir Hızı = COGS ÷ Ortalama Stok. Sonra bu oran 365'e bölünerek stoğun ortalama kaç gün elde kaldığı (DSI — Days Sales of Inventory) bulunur: DSI = 365 ÷ Devir Hızı.\n\nCOGS, satış sonrası kâr değil, satılan ürünlerin maliyetidir; yani satış gelirinden değil, alış/t üretim fiyatından hesaplanır. Buraya satış fiyatını yazmak yaygın bir hatadır ve devir hızını olduğundan yüksek gösterir. Ortalama stok ise dönem başı ve dönem sonu stok değerinin aritmetik ortalamasıdır; tek bir anlık sayı kullanmak mevsimsel dalgalanmaları gizler ve sonucu yanıltır.\n\nSınır durumlar: ortalama stok 0 ise bölme tanımsızlaşır — bu, dönem başında stoksuz başladığını ya da veriyi eksik girdiğini gösterir. Negatif sonuç oluşmaz çünkü her iki girdi de pozitif olmalıdır; eksi değer girersen ya iade/çıkışı COGS olarak eklememişsindir ya da veriyi ters yazmışsındır. Kümülatif maliyet hesaplanırken nakliye, gümrük ve depo içi taşıma gibi kalemleri unutmak COGS'i düşük gösterir ve devir hızı gerçeğin altında çıkar. Dönem seçimi de kritiktir: tek ay için hesaplarsan mevsimsel tepkiyi abartar, yıllık tutarlı bir görüntü verir.
COGS'i maliyet kalemleriyle topla
Dönem boyunca satılan ürünlerin alış fiyatını al; üzerine gümrük, nakliye ve depo içi taşıma giderlerini ekle. Satış gelirini değil, maliyet toplamını yaz ki oran gerçeği yansıtsın.
Ortalama stoku dönem başı ve sonuyla kur
Dönem başı ve dönem sonu stok sayım değerlerini topla, ikiye böl. Tek bir anlık sayı yerine bu ortalamayı kullan ki mevsimsel dalgalanma sonucu bozmasın.
Devir ve DSI'i birlikte oku
Çıkan devir hızının yanında DSI (365 ÷ devir) değerine bak; birimi kaç gün elde tuttuğunu belirler. DSI 90 günü geçiyorsa o kategori için indirim veya azaltım planı başlat.
Kategorileri ayrı kıyasla
Aynı hesabı her kategori için tekrar et ve sonuçları yan yana koy. Yavaş dönen kategoriyi tespit edip bütçeyi yüksek devirli tarafa kaydır; mağaza geneli ortalama bunu gizler.
Formül: Stok Devir Hızı = COGS ÷ Ortalama Stok · DSI = 365 ÷ Devir
Senaryo: Yıllık satışları 120.000 ₺'yi bulan bir ev tekstili mağazasının stok devir hızı ve stoğunun elde kalma süresi.
Stok devir hızı, yeniden sipariş noktası ve emniyet stoğu hesaplamalarıyla birlikte sermaye ve tedarik zincirinin tamamını kurar. Devir hızından elde edilen günlük satış, sipariş noktasının temel girdisidir; düşük devirli kalemlerde emniyet stoğu gereğinden fazla tutulursa sermaye çift yönlü bağlanır. DSI ise stok gün sayısı hesaplayıcısının birebir kardeşidir — ikisi aynı süreyi farklı yönlerden ölçer. Bunlara kâr marjı eklendiğinde, sermayenin işletmede kaldığı sürede ne kadar getiri yarattığını gösterecek ROIC benzeri bir görüntü oluşur. Devir hızı tek başına kâr söylemez; marjla ve tedarik süresiyle birlikte okunduğunda anlamlı bir karar verilebilir.
Bu sayfanın içeriği ve formülleri son olarak 22 Haziran 2026 tarihinde gözden geçirilmiştir.
📬 Komisyon Oranları Değişince Haber Al
Stok Devir oranları değiştiğinde ücretsiz bildirim alın.
Spam yok. İstediğiniz zaman çıkabilirsiniz.